Opnieuw kookadvies tot nader bericht in gemeente Oldenzaal, gemeente Losser en een klein deel van gemeente Dinkelland* - Kook uw kraanwater 3 minuten voor consumptie.

Meer informatie en exacte locaties. Informatie over het kookadviesVeelgestelde vragen en antwoorden inclusief *straten in de gemeente Dinkelland waar het kookadvies voor geldt.

"De droogte is een duw tegen een systeem dat in de kern al niet gezond was"

De toenemende droogte heeft veel impact op het beschikbare zoetwater in Nederland. De drinkwaterbedrijven deden in april dan ook een dringende oproep om opnieuw te kijken naar de manier waarop we met water omgaan. Directeur Natuurmonumenten Marc van den Tweel is daar blij mee, maar vindt ook dat er grondige keuzes nodig zijn. “Aan gebruik van grondwater zouden meer beperkingen moeten komen.” 

Drooggevallen beken, een dalend grondwaterpeil en kurkdroge natuurgebieden. De aanhoudende droogte zorgt al voor het derde jaar op rij voor grote problemen in ons land. Een van de slachtoffers is de natuur. “Het leefgebied van vissoorten en amfibieën krimpt, het aantal veenbranden neemt toe en weidevogels hebben de grootste moeite om voedsel uit de grond te halen”, zegt Marc van den Tweel, directeur van Natuurmonumenten.

De aaneenschakeling van droge periodes bezorgt de natuur volgens Van den Tweel klap op klap. “We dreigen veel soorten flora en fauna kwijt te raken die in het Nederlandse landschap thuishoren.” Toch is het uitblijven van regen in zijn ogen niet de grote veroorzaker van de huidige problemen. “Het brengt slechts aan het licht wat er mis is. De droogte is een duw tegen een systeem dat in de kern al niet gezond was.”

Wat is er precies mis met ons watersysteem?

“De afgelopen eeuwen hebben we het watersysteem zoveel mogelijk naar de hand van de mens gezet. Zoals verlichtingsfilosoof Voltaire al zei: ‘God schiep de wereld, behalve Nederland, dat liet hij over aan de Nederlanders zelf.’ We hebben ons ontworsteld aan de zee, gebieden ingepolderd en het systeem ingericht op de menselijke behoefte, zoals drinkwater, landbouw en industrie. Dat heeft vele voordelen opgeleverd, maar we zijn op sommige vlakken een beetje doorgeschoten. Wanneer het nat is pompen we water massaal weg en als het droog is pompen we grondwater in grote hoeveelheden op. Klimaatverandering confronteert ons nu met de gevolgen daarvan.” 

De watersector grijpt de droogte aan voor een oproep tot een duurzame hervorming van het watersysteem. Wat vindt u van die oproep?

“Als natuurorganisatie zijn we daar erg blij mee, we staan er volledig achter. Niet alleen natuur, maar ook de drinkwatersector ondervindt – net als de landbouw – grote problemen van de droogte. We hebben een gezamenlijk belang, namelijk water beter vasthouden, zodat er meer water beschikbaar is. Daarnaast is een gezonde natuurlijke omgeving, zowel boven- als ondergronds, erg belangrijk voor de landbouw en drinkwaterproductie. Alles hangt nauw met elkaar samen.

Tegelijkertijd vragen de uitdagingen om fundamentele veranderingen, misschien wel groter dan drinkwaterbedrijven voor ogen hebben. We moeten niet alleen kijken naar de hoeveelheid water die onttrokken wordt, maar ook de aard en plaats van onttrekking ter discussie stellen. Grondwaterwinning heeft op sommige plekken namelijk enorme impact op de omgeving, bijvoorbeeld op hoge zandgronden.”

Betekent dat dat grondwaterbedrijven, zoals Vitens, moeten overgaan op ander typen winning?

“Meer gebruik van oppervlaktewater is inderdaad een serieuze optie. Bijvoorbeeld door het te infiltreren in de bodem en daar vervolgens uit te onttrekken. Met het gebruik van vers grondwater verstoor je het natuurlijke systeem. Water moet je pas voor andere doelen gebruiken als het z’n werking in de natuur gehad heeft. Drinkwaterbedrijven moeten meer vanuit het systeem redeneren en kijken naar plekken, manieren en momenten waar onttrekking zo min mogelijk schade aanricht. Grondwater is bovendien schaarser dan oppervlaktewater en moet worden ingezet als een ‘laatste redmiddel’.”

Ook oppervlaktewater kan schaars zijn, zeker bij droogte. Hoe zorg je voor een eerlijke verdeling van het beschikbare zoetwater?

“Het woord ‘verdeling’ vind ik al onjuist, het is een denkfout dat de natuur ook een van de watergebruikers is. Natuur is de bron en de sluitpost van al het water. De natuur werkt als een spons die in de winter water opneemt en in de zomer water afgeeft. Hoe meer water je uit die spons onttrekt, hoe eerder in het jaar de spons is opgedroogd, helemaal bij lange periodes van droogte. Maar zuinige omgang met water is niet alleen de verantwoordelijkheid van de onttrekkers, maar ook van de eindgebruikers. We moeten ons ervan bewust zijn hoe kostbaar water is. En willen we met dat kostbare goedje onze wc’s doorspoelen, tuintjes besproeien en landbouwgronden bewateren?”

Heeft u het idee dat de neuzen van alle betrokkenen dezelfde kant opstaan?

“In ieder geval wel als het gaat om de urgentie van de problemen. Over de oplossingen zijn we nu met diverse betrokken partijen in gesprek, zoals de landbouw, drinkwatersector, waterschappen en provincies. Als natuurbeschermer- en beheerder laten we zien hoe we het systeem zo goed mogelijk kunnen benutten, maar we moeten het samen doen. We delen de openbare ruimte en bepaalde keuzes hebben weer impact op anderen. Als we in de winter veel water vasthouden, heeft dat bijvoorbeeld gevolgen voor de landbouw. Bij een nattere bodem moeten akkerbouwers andere keuzes maken bij hun teelt. Daar moeten we met z’n allen over meedenken.”

Zijn de huidige droogte- en coronacrisis een goed moment om verandering in gang te zetten?

“De droogte is zeer verontrustend, maar helpt wel om inzicht te krijgen in wat er structureel mis is met de manier waarop we met water omgaan. Laten we die kans benutten. Dat betekent voor water meer vertrouwen op de natuur en minder pure focus op technologie en menselijke doelen. De coronacrisis vormt een goed moment van bezinning. Van verschillende kanten klinken geluiden dat we deze tijd moeten aangrijpen om grondig te verduurzamen. Dat lijkt me een goede zaak. De oproep van de watersector laat zien dat de bereidheid er op het gebied van water in ieder geval is.”

inschrijven nieuwsbrief

De website Vitens.nl werkt het best met cookies. Hiermee verbeteren wij de website en onze service. Meer info: privacy statement