‘Voor schone rivieren zijn kleine stapjes niet genoeg’

Li An Phoa strijdt voor schone rivieren in Nederland. Deze zomer liep ze in twaalf dagen 127 kilometer langs de IJssel om aandacht te vragen voor haar missie: een drinkbare IJssel in 2051. ‘Neem schone rivieren mee in je bedrijfsstrategie.’

Tijdens haar wandeltocht voerde Li An Phoa elke dag nieuwe gesprekken. Met beleidsmakers, waterbeheerders, boeren en vele anderen. Ook Jelle Hannema, directeur van Vitens, liep een stuk met haar mee. Spontane ontmoetingen, bijvoorbeeld met onbekenden die haar hadden gezien in de krant, ging Phoa ook niet uit de weg. Soms kwamen vreemden zelfs aangerend, uitgelaten: ‘Ik heb je gevonden’.

Phoa heeft met haar project Drinkable Rivers een droom: een wereld met drinkbare rivieren. Ze staat hiervoor letterlijk en figuurlijk niet stil. De docent aan Nyenrode Universiteit liep eerder al ruim duizend kilometer langs de Maas, van de bron in Frankrijk tot het uiteinde van de rivier bij de Noordzee. Met de IJsselwandeling wilde ze aandacht vragen voor het IJsselstroomgebied.

Rivier als spiegel van de samenleving

De urgentie van schone rivieren is groot, volgens Phoa. “Overal in de wereld zijn stroomgebieden. De rivieren staan in verbinding met het land en alle relaties binnen het stroomgebied.” Hoe schoner het water, hoe gezonder de samenleving. “De rivieren zijn onze spiegels om te laten zien hoe het met ons is gesteld. Alle menselijke acties, industrieën en bedrijven hebben invloed op het water. Bovendien is al het leven afhankelijk van zoetwater.”

Maar met de gesteldheid van de rivieren gaat het al jaren achteruit. “Een van de redenen is dat we de verbinding met water zijn kwijtgeraakt”, zegt Phoa. “Het zuiveren van water en het maken van drinkwater gebeurt achter de schermen. Dat is niet per se fout, maar zorgt wel voor de overtuiging dat schoon water vanzelfsprekend is. Deze luxe zwakt ons bewustzijn af.”

Elke twee seconden een zorgwekkende stof

Door die vanzelfsprekendheid maken we ook verkeerde keuzes. “Na de oorlog zijn we gaan focussen op nieuwe voedselsystemen en een andere chemische industrie. Het is nu zo dat wereldwijd elke twee seconden een nieuwe en onbekende stof in onze leefomgeving ontstaat, waarvan we de consequenties niet weten.”

Door de wandeling zorgde Phoa ook voor een betere regionale samenwerking. Ze memoreert een ontmoeting tussen een boer en Staatsbosbeheer. “Ze zijn buren, maar hebben elkaar nog nooit ontmoet. De boer wilde graag beter contact, maar kon nooit de juiste mensen binnen Staatsbosbeheer vinden.” Phoa bracht beiden samen. Ook verbond ze deze boer aan een boer verderop. “Deze man wist al veel over verduurzaming en kon zo zijn kennis met de ander delen. Veel boeren willen wel innoveren maar hebben nog niet de handvatten om dat te doen.”

Neem schone rivieren mee in strategie

Volgens Phoa moet de overheid een leidende rol nemen in drinkbare rivieren. Maar in de tussentijd hoeft niemand achterover te leunen. “Bedrijven moeten schone rivieren meenemen in hun strategie.” Dat moet niet iets zijn wat vanaf de zijlijn gebeurt. “Als bedrijf moet je je steeds afvragen: draagt wat ik doe bij aan het verbeteren van schone rivieren. Of in ieder geval: verslechter ik het niet.”

Drinkwaterbedrijven kunnen ook het bewustzijn van hun klanten nog meer vergroten. “Dat is een spanningsveld”, meent Phoa. “Het is hierbij balanceren tussen mensen alarmeren, maar niet bang maken.” Phoa heeft voor burgers al enkele tips. “Kijk bijvoorbeeld welke spullen je gebruikt voor het huishouden. We maken schoon met flessen waar etiketten met doodskoppen op staan. Dat moeten we niet meer willen. Je wilt producten die onschadelijk en biologisch afbreekbaar zijn.”

Is haar missie wel realistisch? “Ja, mits we in Nederland nieuwe waarden gaan omarmen. En niet alleen zeggen dat we een betere toekomst willen, maar ook daadwerkelijk tot uitvoering overgaan. Dat we echt begrijpen hoe belangrijk het is en daarnaar handelen.”

Volgende missie: de Rijn

Phoa is voor drinkbare rivieren nog lang niet moegestreden. De volgende rivier voor een flinke tocht: de Rijn, de bron van onder meer de IJssel. “Ik wil eerst even bijkomen van deze reis, maar we gaan natuurlijk verder. Het is zonde om nu niet door te zetten. Want voor schone rivieren zijn enkele stapjes niet genoeg.”

Li An Phoa heeft een manifest opgesteld voor een drinkbare IJssel. Over de Maaswandeling van Phoa is een documentaire uitgekomen.

inschrijven nieuwsbrief

De website Vitens.nl werkt het best met cookies. Hiermee verbeteren wij de website en onze service. Meer info: privacy statement