Opnieuw kookadvies tot nader bericht in gemeente Oldenzaal, gemeente Losser en een klein deel van gemeente Dinkelland* - Kook uw kraanwater 3 minuten voor consumptie.

Meer informatie en exacte locaties. Informatie over het kookadviesVeelgestelde vragen en antwoorden inclusief *straten in de gemeente Dinkelland waar het kookadvies voor geldt.

Terug naar overzicht

Waterschaarste en oplossingen

'Maak overmatig gebruik van water duurder en voer een watertaks', in zegt hoogleraar hydrologie

Overmatig watergebruik zou belast moeten worden, volgens Marc Bierkens, hoogleraar hydrologie aan de Universiteit Utrecht. Hoe meer je verbruikt, hoe meer je betaalt. Met die inkomsten kan milieuschade worden aangepakt. Het betekent ook een flinke stijging van de drinkwaterprijs.

De waterschaarste in ons land neemt toe. Als we niets doen, komen we in de problemen, benadrukt Marc Bierkens, hoogleraar hydrologie aan de Universiteit van Utrecht. “Denk aan: achteruitgang van biodiversiteit, problematische landbouw op de hoge zandgronden en de drinkwaterwinning die het ongekend moeilijk gaat krijgen.”

Maar eerst: wat is waterschaarste? “Het is de verhouding tussen waterbeschikbaarheid en de watervraag”, licht Marc Bierkens toe. Een gebied kan relatief droog zijn door bijvoorbeeld weinig neerslag. Bij een grote watervraag kan er dan waterschaarste ontstaan. Maar droogte hoeft bij een geringe watervraag niet per se waterschaarste op te leveren. Factoren die bijdragen aan waterschaarste zijn klimaatverandering en een toenemende bevolkingsgroei.

Te veel focus op bnp

Bierkens noemt nadrukkelijk nog een andere relevante factor voor waterschaarste; we hanteren een verkeerde definitie van economische groei. “Een stijging van het bruto nationaal product (bnp) is sinds jaar en dag de voornaamste graadmeter voor een bloeiende economie. Hoe die stijging tot stand komt, blijft onderbelicht.” En dát is de crux, meent Bierkens.

Bierkens: “Groei is niet erg, maar het mag niet te veel ten koste gaan van zaken die geen onderdeel uitmaken van het bnp. De economische ontwikkelingen moeten minder afhankelijk worden van watergebruik dat leidt tot negatieve gevolgen voor bijvoorbeeld de natuur. De natuur kan niet praten, die staat altijd 1-0 achter. Door die constante verschraling van de natuur worden we uiteindelijk armer. Maar de kosten van verdroogde natuurgebieden worden nu niet op de schademaker verhaald.”

Belast negatieve effecten

Het waterverbruik van de één betekent achteruitgang voor de ander, volgens Bierkens. “Voor economische groei moeten we kijken naar welvaart in de breedste zin van het woord.” De oplossing van de hoogleraar: belast de negatieve effecten. Of zoals Bierkens deze zelf noemt: de afwentelingskosten op het watergebruik.

Deze zogeheten watertaks werkt zo: hoe meer je verbruikt, hoe meer waterbelasting je betaalt. Onttrek je water in een kwetsbaar natuurgebied? Dan betaal je meer. “Met hydrologische modellen kunnen we de potentiële schade aan het milieu bepalen en de belasting berekeningen. Dat is niet eenvoudig, maar zeker niet onmogelijk. Hiermee stimuleer je de samenleving om zuiniger met water om te gaan. En dat geld kunnen we weer investeren in de natuur.”

Drinkwaterprijs moet omhoog

Het betekent ook een hogere drinkwaterprijs. “Drinkwaterbedrijven kunnen de watertaks doorberekenen naar hun klanten. Dan stijgt de drinkwaterprijs. Maar dat is niet erg, want drinkwater is in Nederland spotgoedkoop. Als je die doorrekening slim doet, simuleer je ook ‘laagverbruik’. Huishoudens die boven een x aantal liter komen gaan dan flink meer per liter betalen. Dit kan voor gedragsverandering zorgen.”

Bierkens is positief: we kunnen nog op tijd zijn. “Voor het tegengaan van klimaatverandering hebben we de hele wereld nodig, maar adaptatie aan een veranderend klimaat hebben we zelf in de hand.” De hoogleraar benadrukt de noodzaak van waterafvangen, meer water opslaan in de ondergrond en de urgentie van landbouwveranderingen. “Op sommige plekken is intensieve landbouw dan niet meer mogelijk. Ook moeten we kijken naar minder bossen rond waterwingebieden, want bossen zorgen voor veel verdamping.”

Vergoeding voor boeren

“Drinkwaterbedrijven zouden ook water moeten ‘oogsten’ bij boeren”, stelt Bierkens. “De boer laat met deze methode expres zijn land langer nat. Dit leidt tot meer diepere grondwateraanvulling en zo kunnen drinkwaterbedrijven hun watervoorraden beter aanvullen. Maar hierdoor kan de boer een deel van de tijd zijn land niet gebruiken. En op zijn beurt krijgt hij daar een vergoeding voor van de drinkwatersector.” Wil je dit goed toepassen, is een wetswijzing nodig, meent Bierkens. “De overheid moet regie in dit nieuwe beleid nemen.”

Bovendien kunnen we van andere landen nog een hoop leren. “Kijk bijvoorbeeld naar de Verenigde Staten. In Californië is sinds een aantal jaren een wet ingevoerd waarbij gebruikers niet meer water mogen benutten dan dat er in hun gebied aan neerslag valt plus dat wat volgens bestaande waterrechten wordt aangevoerd.”

Gedurfde besluiten

Volgens Bierkens is het tijd voor gedurfde politieke besluiten. “Nederland is van nature een relatief nat land. In de kritieke zomer van 2018 trof de droogte de drinkwaterwinning. Zo hadden we waterschaarste nog nooit eerder meegemaakt. Het IJsselmeer raakte door een overvloed aan uit polders geloosd brak kwelwater en lagere waterstanden vervuild. De grondwaterstanden begonnen rond winningsputten nijpend te zakken. We begonnen ‘m te knijpen. We moeten nu echt voor een toekomst kiezen waarbij deze periode geen regel wordt, maar uitzondering blijft.”

inschrijven nieuwsbrief

De website Vitens.nl werkt het best met cookies. Hiermee verbeteren wij de website en onze service. Meer info: privacy statement