Opnieuw kookadvies tot nader bericht in gemeente Oldenzaal, gemeente Losser en een klein deel van gemeente Dinkelland* - Kook uw kraanwater 3 minuten voor consumptie.

Meer informatie en exacte locaties. Informatie over het kookadviesVeelgestelde vragen en antwoorden inclusief *straten in de gemeente Dinkelland waar het kookadvies voor geldt.

Vitens verduurzaamt: methaan verdwijnt niet meer als broeikasgas in de lucht

Dankzij een innovatieve technologie kan Vitens methaan op een duurzame manier uit grondwater onttrekken en opslaan. Na twee geslaagde pilots neemt het drinkwaterbedrijf begin december de eerste langlopende demonstratie-installatie in gebruik op de productielocatie in Hammerflier. Volgens specialist procestechnologie Abel Heinsbroek heeft de techniek veel voordelen voor het milieu.

In het grondwater van Vitens zit methaan. Hoe komt dat daarin? En waarom moet dat eruit gehaald worden?

“In onze grondwaterbronnen vindt afbraak plaats van organisch materiaal. Door middel van biologische processen wordt dat materiaal omgezet in methaangas, ook wel bekend als aardgas. Methaan lost vervolgens op in water. Met name in veenachtige gebieden zit veel methaan in het grondwater, zoals in Friesland, Overijssel en op sommige plekken in Utrecht. Op zandgronden, zoals op de Veluwe, zit nauwelijks methaan in het water.

Methaan is als aardgas een goede energiebron voor mensen, maar ook een voedingsbron voor micro-organismen. Als methaanrijk grondwater in contact komt met zuurstof, ontstaat een enorme bacteriegroei. Die biomassa vormt een dik snotterig slib dat in het waterzuiveringsproces blijft hangen. Dit kan tot aan het distributienetwerk problemen veroorzaken.”

Vitens haalt methaan dus al voor de ‘echte’ zuivering uit het water. Hoe gebeurt dat?

“Dat doen we nu nog op twee manieren. De meest gebruikte is intensieve beluchting met een plaatbeluchter. Het grondwater gaat over een plaat met allemaal kleine gaatjes, waar luchtbellen het methaangas uit het water blazen. Daarnaast gebruiken we op sommige locaties beluchtingstorens. Die torens zijn gevuld met plastic ringen waarlangs lucht stroomt die het methaangas uit het water blaast.”

Wat is er mis met die beluchtingsmethode?

“Beluchting heeft verschillende nadelen. Het zorgt ervoor dat het methaangas zodanig wordt verdund, dat het methaan onbruikbaar is en rechtstreeks de atmosfeer ingaat. Dat is niet bepaald duurzaam. Methaan is een broeikasgas dat 28 keer schadelijker is dan CO₂. Bovendien is er voor elke kuub grondwater 20 tot 50 kuub lucht nodig om het methaan eruit te blazen. Een ander nadeel van de introductie van zuurstof is de vervuiling die ontstaat. Niet alleen van bacteriegroei door methaan, maar ook door andere aanwezige stoffen, zoals ijzer. IJzer wordt roest als het oxideert, waardoor ijzerslib ontstaat en de capaciteit van de filters omlaag gaat. Door de vervuiling van biomassa en ijzer moeten we bovendien de beluchtingsinstallaties soms wel om de drie weken schoonmaken. Dat is een kostbaar, tijdrovend en vies karwei en kost veel spoelwater.

Vitens heeft een nieuwe, duurzamere technologie ontwikkeld om methaan uit grondwater te halen. Hoe werkt dat precies?

“De nieuwe technologie werkt met ontgassingsmembranen. Die membranen – gevuld met ‘rietjes’ met de dikte van een mensenhaar – houden water tegen, maar laten gas wel door. Door middel van vacuüm en sleepgas, zoals stikstof of CO₂, wordt methaan uit het water getrokken en opgevangen. Het water stroomt verder naar de zuiveringsinstallatie.

Het systeem bestaat uit twee geschakelde membraanmodules. De eerste module haalt 90 procent van het methaan uit het grondwater. Hogere verwijdering is praktisch niet mogelijk, omdat je dan een volledig vacuüm nodig hebt. De overgebleven 10 procent methaan wordt afgevangen in de tweede membraanmodule. Dat laatste restje gaat nu nog de atmosfeer in, maar zouden we bij verdere ontwikkeling van de techniek ook nog kunnen opvangen en gebruiken.”

Waarom is deze techniek wel duurzaam?

“Het grootste voordeel van methaanverwijdering zonder de introductie van zuurstof, is dat methaan niet meer als broeikasgas in de atmosfeer belandt. De technologie is dus een stuk minder vervuilend voor het milieu. Daarnaast treedt door minder slibproductie minder verstoring op in de zandfiltratie. Dat zorgt voor een lager spoelverlies en een hogere capaciteit van de filters.

Een ander voordeel is dat we het teruggewonnen methaan ook weer kunnen hergebruiken, bijvoorbeeld als brandstof voor een generator. Hoe we dat precies gaan doen, gaan we nog onderzoeken. De focus van de techniek ligt nu vooral op het verwijderen en afvangen van methaan.”

Hoe test Vitens deze membraantechnologie momenteel?

“In 2019 zijn we gestart met de eerste pilot bij onze productielocatie in Noordbergum. Om de kans op vervuiling te beperken, hebben we de technologie eerst getest op ijzervrij, methaanhoudend water. Vervolgens hebben we nog een proef gedaan in Spannenburg, onze grootste productielocatie. In Spannenburg zit grondwater met de grootste concentratie methaan, dat was dus een ideale testlocatie.

De pilots waren erg geslaagd, de technologie bleek in staat de gewenste methaanverwijdering te halen. We moesten er alleen nog wat kinderziektes uithalen en verbeteringen in aanbrengen, zoals een recirculatiesysteem bij de vacuümpompen en speciale vaatjes die lekkend water kunnen opvangen. Deze verbeterde versie gaan we vanaf december een jaar lang testen in Hammerflier in Overijssel. Daarbij brengen we onder andere het rendement uit de membranen over een langere termijn in kaart.”

Welke potentie heeft deze innovatie?

“De techniek biedt vooral uitkomst op plekken waar veel methaan in het grondwater zit. Dat is bij zo’n tien van onze 96 zuiveringslocaties het geval. Een gebied waar deze toepassing verder interessant kan zijn, zijn de Waddeneilanden. Daar zit weliswaar niet heel veel methaan in het grondwater, maar heeft de beluchtingsinstallatie wel veel te kampen met vervuiling door bacteriegroei.

In gebieden waar nauwelijks methaan in het grondwater zit, is de technologie niet nodig of niet rendabel. Membraantechnologie is namelijk vrij prijzig, het is een stuk goedkoper om methaan via beluchting de atmosfeer in te brengen. Maar gezien onze duurzame ambities (zie kader) willen we dat zoveel mogelijk voorkomen. Bovendien levert de techniek ook weer kostenvoordelen op, door de besparing op schoonmaak en spoelwater. De installatie in Hammerflier moet uitwijzen of we de businesscase kunnen rondmaken.”

Duurzaamheidsstrategie Vitens

Het toepassen van de nieuwe technologie is een belangrijke stap in het realiseren van de duurzaamheidsambitie van Vitens, zegt manager duurzaamheid Joost Bouten. “Met onze nieuwe strategie ‘Elke Druppel Duurzaam’ streven we ernaar om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 te halveren. Methaan is een sterk broeikasgas en draagt voor circa 10 procent bij aan onze klimaatvoetafdruk. Naast het reduceren van onze methaanuitstoot zetten we met deze innovatie in op het produceren van duurzame energie. De technologie sluit daarmee perfect aan bij onze andere groene maatregelen, zoals het elektrificeren van ons wagenpark, het toepassen van energiezuinige zuiveringstechnieken en het installeren van zonnepanelen op onze productielocaties.

inschrijven nieuwsbrief

De website Vitens.nl werkt het best met cookies. Hiermee verbeteren wij de website en onze service. Meer info: privacy statement