Epe
Uitbreiding drinkwaterwinning
Vitens wil de drinkwaterwinning in Epe uitbreiden met 1 miljoen kubieke meter water per jaar. Zo kunnen we ook in de toekomst voldoende drinkwater leveren. Dit doen met de huidige productielocatie en infiltratievijvers.
Waarom is uitbreiding van de drinkwaterwinning nodig?
Vitens maakt sinds 1958 drinkwater van grondwater in Epe. Dit drinkwater gaat naar Epe, Heerde en delen van omliggende gemeenten. De vraag naar drinkwater groeit. Dat komt door:
- Meer woningen en bedrijven in de regio;
- Hoger waterverbruik in periodes van hitte en droogte.
Vitens wil voorkomen dat er in de toekomst een drinkwatertekort ontstaat. Daarom wil Vitens in Epe extra grondwater oppompen en zuiveren.
Wat we nu doen
Vitens heeft van provincie Gelderland een vergunning om jaarlijks 6 miljoen kubieke meter water op te pompen. Met provincie Gelderland en waterschap Vallei en Veluwe is besloten om ook water vanuit beken terug te brengen in de grond (infiltreren) om verdroging tegen te gaan.
In de vergunning staat:
- Vitens mag maximaal 6 miljoen kubieke meter water oppompen, als we ook minimaal 3,9 miljoen (netto 2,1 miljoen) kubieke meter infiltreren.
- Jaarlijks mogen we maximaal 6 miljoen kubieke meter infiltreren.
Door deze combinatie van oppompen en infiltreren zorgen we voor voldoende drinkwater én beschermen we de omringende natuur zoals het Wisselse veen.
Op dit moment onttrekt Vitens bijna de maximale vergunde hoeveelheid water vanuit Epe.
Wat we onderzoeken
Vitens onderzoekt de mogelijkheid om de drinkwaterproductie in Epe uit te breiden met 1 miljoen kubieke meter water per jaar. We kijken hoe dit op een verantwoorde manier kan met een goede verdeling tussen oppompen en infiltreren.
Samenwerking en belangen
We zijn ons er bewust van dat er in het gebied veel belangen spelen. We brengen de belangen en mogelijke effecten op natuur en wateroverlast in kaart en wegen deze zorgvuldig af. Vitens, gemeente Epe, waterschap Vallei en Veluwe en provincie Gelderland werken samen om deze belangen van omwonenden, partners en belanghebbenden mee te nemen en af te wegen.
Hoe het verder gaat
Vitens voert aanvullende onderzoeken uit en gaat dit jaar ook actief de omgeving informeren. We verwachten in de loop van 2026 een nieuwe vergunning aan te vragen. Als dit niet lukt dan informeren we de omgeving hierover. De provincie Gelderland publiceert daarna een ontwerpbesluit waar u op kunt reageren.
Planning
| Periode | Fase/activiteit | Status |
| Mei 2026 | Afronding van onderbouwende rapporten voor vergunning | Afgerond |
| Juni 2026 | Aanvragen nieuwe vergunning | Gepland |
| September 2026 | Informatiebijeenkomst | Gepland |
| Oktober 2026 | Publicatie van concept-ontwerpbesluit | Gepland |
| December 2026 | Definitief besluit | Gepland |
Bewonersbijeenkomst 24 maart
Op 24 maart 2026 hebben gemeente Epe, waterschap Vallei en Veluwe en Vitens een bewonersbijeenkomst georganiseerd in het Kulturhus in Epe. Provincie Gelderland was hierbij ook aanwezig. Bekijk hier de presentatie van de bewonersbijeenkomst Epe (pdf).Op de hoogte blijven
Houd onze website in de gaten of meld u aan voor onze nieuwsbrief. Voor vragen over dit project kunt u contact opnemen met onze omgevingsmanager Max Eijer via epe@vitens.nl.
-
Waarom is uitbreiding van de waterwinning nodig?
De vraag naar drinkwater groeit. Dat komt door:
- Meer woningen en bedrijven in de regio
- Hoger watergebruik in periodes van hitte door klimaatverandering
Vitens wil voorkomen dat er in de toekomst een tekort aan drinkwater ontstaat en nieuwe woningen niet aangesloten kunnen worden op het drinkwaternet. Daarom onderzoeken we hoe we in Epe meer drinkwater kunnen gaan maken, voor nu en in de toekomst.
-
Is er een tekort aan drinkwater?
Ja. De vraag naar drinkwater in Gelderland groeit en zal tot 2030 blijven stijgen. Zonder maatregelen ontstaat een jaarlijks tekort van 13,5 miljoen kubieke meter, vergelijkbaar met het verbruik van 123.000 huishoudens.
Kijk voor meer informatie op www.vitens.nl/over-water. -
Wat onderzoekt Vitens voor de voorgenomen uitbreiding?
We kijken of de huidige waterwinning kan worden uitgebreid en hoe we dat kunnen doen. Daarbij letten we op:
- Gevolgen voor bewoners en leefomgeving
- Invloed op natuur, landbouw en gebouwen
- De beste verdeling tussen oppompen en infiltreren van water
-
Komt er een nieuwe zuivering en productielocatie voor deze uitbreiding?
Nee, dat is niet nodig. De extra 1 miljoen kubieke meter drinkwater kan worden geproduceerd in het bestaande productiegebouw aan de Dellenweg. Deze productielocatie is nieuw gebouwd in 2023.
-
Heeft de uitbreiding invloed op de beschermingszones?
We onderzoeken of de uitbreiding gevolgen heeft voor de grootte van de beschermingszones. Zodra we dit weten, delen we het op deze pagina. Provincie Gelderland is bevoegd gezag en bepaalt uiteindelijk waar de grenzen van het grondwaterbeschermingsgebied komen te liggen.
-
Houdt Vitens rekening met natuur en recreatie?
Ja. We vinden het belangrijk om natuur in Gelderland te beschermen. Drinkwaterwinning Epe ligt middenin beschermde natuur (Natura2000). We volgen alle regels uit de Omgevingswet, N2000 en maken een Passende Beoordeling waarin we de effecten op de natuur beschrijven. Op onze terreinen richten we ons op het ontwikkelen en beschermen van de natuur, zoals bijzondere planten en bloemen, amfibieën, vogels en zoogdieren. We stellen onze gebieden ook open voor wandelaars.
-
Doet Vitens iets aan waterbesparing?
Ja, we voeren campagnes om mensen bewust te maken van zuinig watergebruik. Daarnaast stimuleren we gemeentes en aannemers om huizen te bouwen met waterzuinige technieken. Bekijk hier onze tips om water te besparen.
Op nationaal niveau praat en denkt Vitens mee wat (vanuit beleid en regels) gedaan kan worden om waterbesparing te stimuleren. -
Hoe houdt Vitens rekening met wateroverlast bij de nieuwe vergunning aanvraag?
We onderzoeken of we in periodes met extreem veel neerslag tijdelijk minder kunnen infiltreren. Hiervoor onderzoeken we:
- Bij welke grondwaterstanden we minder moeten infiltreren;
- Hoe snel het effect van minder infiltreren zichtbaar is;
- Of tijdelijk minder infiltreren mogelijk is zonder op termijn nadelige effecten van droogte te veroorzaken.
Hiermee proberen we de winning en infiltratie zoveel mogelijk in balans te brengen met de omgeving. Als de nieuwe vergunning wordt afgegeven geeft dit ons ruimte om meer in te spelen op periodes met te veel en te weinig water.
-
Het waterschap beheert het water op de Veluwe. Waarom kunnen zij het grondwaterpeil in Epe (west) dan niet verlagen?
Op sommige plekken, bijvoorbeeld in de polder, kan het waterschap met het peilbeheer de oppervlaktewaterstanden bijstellen met stuwen en gemalen. Op het moment dat het stopt met regenen kunnen deze gebieden sneller herstellen. In meer natuurlijke systemen, zoals in Epe, is deze sturing niet mogelijk.
Daarbij is het grondwatersysteem van de Veluwe een traag reagerend systeem dat door veel regen in relatief korte tijd kan opladen. Op de flank van de Veluwe zorgt dit voor extra hoge grondwaterstanden en een grote kweldruk na periodes met veel regen. Kwel is grondwater dat onder druk aan de oppervlakte komt. De grondwaterstand zakt geleidelijk wanneer er weer een drogere periode is. Doordat het systeem traag reageert kost dat tijd.
Sloten voeren, naast regenwater, ook grondwater af. Het grondwater stroomt echter zeer traag richting de sloten in Epe. De kweldruk is hier zo groot vanuit de Veluwe dat we de grondwaterstand niet snel zien dalen. Sloten hebben, zeker in uitzonderlijk natte omstandigheden, een kleine invloed op de bovenste laag van het direct aangrenzende land. Deze sloten zijn dus niet in staat om een kelder, kruipruimte of een compleet weiland droog te houden bij een situatie met zo'n grote kweldruk.
Kijk voor meer informatie op www.vallei-veluwe.nl. -
Wat betekent het dat de Veluwe een 'traag grondwatersysteem' is?
De Veluwe is door zijn hoogte en omvang een uniek grondwatersysteem in Nederland en zelfs in West-Europa. De ondergrond bestaat voornamelijk uit zand, waardoor deze goed water kan opnemen en vasthouden.
De zoete grondwaterbel onder de Veluwe reageert traag op regen. De verklaring hierachter is dat de afstand tussen het maaiveld en de grondwaterstand zorgt voor vertraging. Oftewel: het duurt even voordat de neerslag door de dikke onverzadigde zone is gegaan. Deze vertraging zorgt ervoor dat regen, niet direct, maar een paar weken tot maanden later in de grondwaterstanden/kweldruk terug te zien is. Het verschilt per plek of het een paar dagen of zelfs tot 2 jaar duurt.
-
Wie is verantwoordelijk voor natte kelders en percelen?
Bewoners zijn zelf verantwoordelijk voor het waterdicht maken van kelders, souterrains en/of kruipruimtes. In de basis is een bewoner of perceeleigenaar verantwoordelijk voor de ontwatering op een perceel.Het waterschap of de gemeente is verantwoordelijk voor de afwatering.
Kijk voor meer informatie op www.epe.nl/wateroverlast.
-
Hoe werkt de infiltratie van Vitens?
Vitens maakt drinkwater aan de Dellenweg door grondwater op te pompen en te zuiveren. Vitens heeft hier ook infiltratievijvers aangelegd, waar sinds 1998 water wordt geïnfiltreerd. Water wordt aan het einde van de Klaarbeek, vlak bij de snelweg A50 en het Apeldoorns Kanaal, opgevangen en via leidingen teruggebracht naar de Dellenweg en in de vijvers gepompt. Daar infiltreert het langzaam de zandbodem in.
Het doel van de infiltratie is om effecten van verdroging en de droogval van beken tegen te gaan. Hierdoor wordt onder andere de bijzondere natuur van het Tongerense Veen behouden en voorkomen dat de Klaarbeek droogvalt. Dat doet Vitens door bijna evenveel water op te pompen als terug te brengen met de infiltratie.
-
Kan infiltratie van Vitens wateroverlast veroorzaken?
Het onttrekken van grondwater zorgt ervoor dat de gemiddelde grondwaterstand rondom een drinkwaterwinning lager wordt. Door het infiltreren van water wordt deze verlaging beperkt, waardoor de grondwaterstand in de omgeving weer hoger wordt. Infiltratie zorgt niet direct voor wateroverlast op andere plekken omdat het water vlak bij de infiltratie weer wordt onttrokken. Doordat de gemiddelde grondwaterstand hoger wordt, is de kans op wateroverlast tijdens periodes met veel regenval wel hoger dan wanneer Vitens alleen grondwater onttrekt. We brengen het watersysteem zoveel mogelijk terug naar zijn oorspronkelijke staat. Van nature is dit een gebied wat regelmatig nat kan zijn, waardoor overlast niet uit te sluiten is.
-
Verandert de bestaande droogteschaderegeling door deze nieuwe vergunning?
Nadat de vergunningverlening definitief is, wil Vitens de droogteschaderegeling herzien. Dat komt niet door de nieuwe vergunning, maar omdat we de regeling willen actualiseren en moderniseren. Dat is nodig bij de schaderegeling van Epe omdat die verouderd is en niet meer voldoet aan de nieuwste inzichten.
-
Waarom ontvang ik droogteschade en geen wateroverlastschade?
De droogteschaderegeling voor Epe gaat over de invloed van grondwateronttrekking en infiltratie van Vitens op landbouwgewassen. Door het oppompen van grondwater daalt de grondwaterstand, wat kan leiden tot minder opbrengst. Infiltratie verhoogt de grondwaterstand weer een beetje, maar door een grotere onttrekking dan infiltratie is de daling groter. Daardoor is er uiteindelijk netto sprake van droogteschade.
De droogteschaderegeling houdt rekening met het feit dat natschade in de landbouw kleiner wordt door netto onttrekking. Dat wordt in de droogteschadeberekening ook verrekend.
Wateroverlast door hevige regenval staat los van de grondwateronttrekking en infiltratie en valt daarom niet onder de droogteschadeschaderegeling. Bovendien vergoedt de regeling alleen de verminderde opbrengst van landbouwgewassen, en geen waterschade aan gebouwen of andere eigendommen.
-
Kunnen we Vitens aansprakelijk stellen voor schade aan gebouwen of eigendommen?
Vermoedt u schade als gevolg van een grondwateronttrekking of infiltratie? Dan kunt u melding maken bij provincie Gelderland via post@gelderland.nl. De provincie vraagt na een eerste beoordeling de onafhankelijke AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG) de omvang van de schade te onderzoeken. Dit onderzoek is vaak complex en tijdrovend en kan daardoor enige tijd duren. De kosten van dit onderzoek zijn voor rekening van de provincie.
Als de schade mede komt door de onttrekking van Vitens, dan geeft de ACSG ook advies over de hoogte van de financiële tegemoetkoming. Bezoek voor meer informatie de website van ACSG.