Praktijk staat centraal in waterworkshops De Twentse Golf

Droogte en waterschaarste zijn een groeiend probleem in Twente. Om die uitdaging het hoofd te bieden, hebben verschillende bedrijven en organisaties zich verenigd in De Twentse Golf. Sinds begin dit jaar organiseert dit samenwerkingsverband waterworkshops, waarin bedrijven kennis en ervaringen delen. De bijeenkomst op 18 juni, georganiseerd door Susan Ladrak van Koninklijke Grolsch en Sandra Beld van Vitens, stond in het teken van stoom- en koelsystemen. ‘Want waterbesparing en energiebesparing gaan hand in hand’, benadrukt Susan Ladrak, duurzaamheidsmanager bij Grolsch en medeoprichter van De Twentse Golf.

In lange droge periodes is er soms meer vraag dan er drinkwater beschikbaar is. En vult de voorraad niet snel genoeg aan. ‘We kunnen niet zomaar extra water oppompen of meer water uit andere gebieden aanvoeren’, waarschuwt Sandra Beld, accountmanager zakelijke markt bij Vitens. In heel Noordoost-Twente kan er, bij langer warm en droog weer, minder water uit de kraan komen. Om dit te voorkomen roept Vitens inwoners en bedrijven op zuinig om te gaan met drinkwater. ‘Waterbesparing vereist een gezamenlijke inspanning.’

Bijdrage aan verduurzaming

De workshop over stoom- en koelsystemen vond plaats bij Twence in Hengelo en dat was geen toeval. Dit bedrijf, dat energie en grondstoffen produceert uit afval en biomassa, timmert namelijk flink aan de weg op het gebied van duurzaamheid. Voor wat betreft drinkwater wil Twence binnen vijf jaar al het drinkwater – behalve voor huishoudelijk verbruik – vervangen door hergebruikt afval- en proceswater. Oftewel volledig circulair in 2030, hiermee wordt dan 200.000 m³ drinkwater bespaard (op dit moment al 50.000 m³). Hiermee zijn ze tweede geworden bij de Award Duurzaam Watergebruik. ‘Het is mooi om een bijdrage te kunnen leveren aan de verduurzaming van de regio’, schetst Harry Hegeman, projectmanager bij Twence.

Tips

Om de dagelijkse afvalberg duurzaam te verwerken, maakt Twence gebruik van stoom- en koelsystemen. Welke tips heeft Hegeman voor andere bedrijven die deze complexe technieken ook willen introduceren? ‘Als je stoom gebruikt om te verwarmen, is het belangrijk om de waterkwaliteit goed te monitoren. Anders is de kans op corrosie (roest), defecte kleppen én onveilige situaties heel groot. Deze risico’s gelden ook voor kleinere stoomketels.’ Vanwege de complexiteit van een water-stoomcircuit heb je bovendien hoogopgeleid personeel nodig. ‘En die professionals zijn schaars.’
Bedrijven die investeren in een stoom-watercircuit krijgen daar veel voor terug. ‘Stoom heeft grote voordelen in de vorm van enorme energiedichtheid, snelle warmteoverdracht en waterbesparing.’

Geen rocket science

Vervolgens was het tijd voor de zogeheten shared learnings, oftewel het uitwisselen van kennis en ervaringen op het gebied van water- en energiebesparing. Zo gaf Bertran Averink, Safety, Health, & Environment-manager bij Vivera in Holten (productie van vleesvervangers) uitleg over een forse waterbesparingsoperatie binnen zijn bedrijf. In 2023 verbruikte Vivera 78.000 m³/jaar en heeft dat sindsdien met 15.000 m³ kunnen reduceren. Herstel van het meetsysteem heeft inzicht en concrete verbeteracties opgeleverd - vooral in de schoonmaak. Denk aan andere nozzles in de hogedrukreiniger.
Bij Vivera in Vriezenveen (produceert Tofu) hebben ze vorig jaar al een slag geslagen. Daar hebben ze met een recirculerend koelsysteem 30 procent (circa 25.000 m³) drinkwater bespaard. Eerder ging het drinkwater, dat was gebruikt voor koeling, naar het riool.
Averinks advies aan andere bedrijven is glashelder: als je water wilt besparen, creëer dan eerst inzicht in je verbruik. ‘Meten is weten. Op basis van die informatie kun je je systeem gericht aanpassen en verbeteren. De eerste stappen in waterbesparing zijn geen rocket science.’

Scan condenspotten

Vanaf 2005 voert Grolsch op een gestructureerde en continue manier waterbesparing binnen de brouwerij door. Daarbij worden installaties systematisch gecontroleerd en verbeterd. Ondanks deze aanpak blijken er nog altijd basale optimalisaties mogelijk, zoals bij het beheer van condenspotten in het stoomsysteem. Een externe partij heeft recent de condenspotten gecontroleerd. Conclusie: 80 procent daarvan werd goed bevonden en voor de overige 20 procent zijn acties uitgezet om dit op te volgen. De exacte besparing van deze ingreep is nog niet bekend. ‘Die informatie volgt nog’, belooft Ladrak.

Tijdig bijsturen

Verder heeft Grolsch het hoge waterverbruik op de condensors van de koelinstallaties aangepakt. Door te investeren in een extra zuiveringsstap kan dit water opnieuw worden gebruikt. ‘Dankzij deze aanpassing bespaarden we in 2023 14.000 kuub water ten opzichte van 2021.’
Tijdens de waterworkshops presenteerde de bierbrouwer nóg een shared learning. Op de afvullijn gaat Grolsch de waterkoeling van de vacuümpomp vervangen door glycolkoeling. ‘Hiermee besparen we 90 procent van ons waterverbruik op de vacuümpomp’, licht Ladrak toe. Het louter installeren van nieuwe apparatuur is echter niet genoeg, benadrukt zij. ‘Controleer na implementatie of je de verwachte besparing ook daadwerkelijk realiseert. Als je voortdurend monitort, kun je tijdig bijsturen.’ Nog een tip: wees creatief. ‘Ga ook sparren met leveranciers, samen kom je tot de beste oplossingen”.

Uitreiking flowmeter

Vervolgens gaf Ladrak uitleg over verschillende de types koelsystemen en mogelijke optimalisaties. ‘Los lekkages tijdig op, kies voor een gesloten koelsysteem en gebruik koelwater opnieuw (cascade)’, somt de duurzaamheidsmanager op.
Na de daaropvolgende rondleiding door de afvalenergiecentrale van Twence reikte Sandra Beld, accountmanager zakelijke markt bij Vitens, de mobiele flowmeter uit aan Zwanenberg Food Group. Deze clamp-on meter kan op een leiding worden geplaatst om de flow te meten. Het geeft inzicht in de verschillende waterstromen binnen een bedrijf. Met behulp van een tussenmeter kunnen afwijkingen in het waterverbruik worden gesignaleerd.
De flowmeter kan door de bedrijven een maand worden geleend en maakt zo een reis door de regio. Eind van het jaar wordt de ‘opbrengst’ gerapporteerd. Zwanenberg is het derde bedrijf, hiervoor was dat Trivium Packaging.

Allerlei initiatieven

Afsluitend sprak Susan Ladrak de wens uit om de kennis en ervaring binnen De Twentse Golf te blijven delen. ‘Er zijn inmiddels zo’n twintig shared learnings opgesteld, ik denk dat daar nog wel een paar bij kunnen. Op het gebied van waterbesparing zijn er allerlei initiatieven in deze regio. Die praktijkvoorbeelden worden niet altijd gedeeld terwijl ze voor andere bedrijven heel interessant kunnen zijn. Deel die initiatieven vooral wél, want daardoor groeit onze gezamenlijke slagkracht.’

De volgende waterworkshop vindt plaats op donderdag 17 september. Het thema is dan alternatieve bronnen.