't Klooster (Hengelo)
Van toekomstbeeld naar uitvoering
In gebied ’t Klooster in Hengelo is sprake van droogte en wateroverlast. Er is sprake van een watersysteem dat – mede door de aanwezigheid van de drinkwaterwinning en klimaatverandering – uit balans is geraakt. Maatregelen zijn nodig om hier in de toekomst op een duurzame manier schoon drinkwater en voedsel te kunnen produceren en de landschapskwaliteit te behouden. Daarom hebben Waterschap Rijn en IJssel, drinkwaterbedrijf Vitens, LTO-Noord, gemeente Bronckhorst en provincie Gelderland de handen ineengeslagen in het gebiedsproces ’t Klooster.
Wilt u meer lezen over het volledige gebiedsproces ’t Klooster? Op de website van gemeente Bronckhorst vindt u een uitgebreidere toelichting.
Samenwerking in gebiedsproces 't Klooster
Er is een toekomstbeeld voor ’t Klooster vastgesteld met daarin drie doelen voor 2050:
- Een gezond watersysteem
- Een toekomst voor de landbouw
- Een mooier landschap
Het gebied ontwikkelt zich richting een herstelde balans in het watersysteem, met ruimte voor duurzame en toekomstgerichte landbouw en een hoge landschappelijke kwaliteit. Het systeem wordt zo ingericht dat het beter bestand is tegen klimaatverandering en extreme weersomstandigheden.
Van toekomstbeeld naar uitvoering
Niet alles uit het toekomstbeeld kan direct worden uitgevoerd. We kijken nu eerst naar een maatregelenpakket voor de komende 5 jaar. Dit gaat vooral over maatregelen in het droogtegebied van de drinkwaterwinning. Deze maatregelen worden samen met de grondgebruikers en grondeigenaren uit het gebied uitgewerkt.
Maatregelen in het gebied
Vitens werkt samen met grondeigenaren aan een betere balans in het gebruik en de beschikbaarheid van water. Er is al een aantal projecten opgestart.
Blauwe diensten
'Blauwe diensten' zijn maatregelen die agrariërs vrijwillig uitvoeren om de beschikbaarheid van water te vergroten en de grondwaterkwaliteit te beschermen. Omdat deze maatregelen verder gaan dan het eigen belang en kosten met zich meebrengen, ontvangen deelnemers een vergoeding. De aanpak is vergelijkbaar met agrarisch natuurbeheer, maar dan specifiek gericht op de waterdoelen in ’t Klooster.
Pilot van start
Vanaf 1 januari 2026 voeren 35 grondgebruikers blauwe diensten uit op ruim 700 hectare. Zes diensten zijn opengesteld in het grondwaterbeschermings- en droogteschadegebied, waaronder bevloeien en spotspray. Deze pilot heeft een looptijd van drie jaar.
Tijdens de pilot wordt onderzocht of de diensten uitvoerbaar zijn, bijdragen aan de gebiedsdoelen en geschikt zijn voor langdurige afspraken. Meer informatie staat op de website van agrarisch natuurbeheerplatform VALA: Pilot blauwe diensten 't Klooster - VALA.
Water vasthouden en infiltreren in het gebied
Naast afspraken met grondgebruikers werkt Vitens, samen met de gebiedspartners, ook aan fysieke maatregelen in het gebied om water langer vast te houden en het grondwatersysteem te versterken.
1. Water vasthouden op 't Zand
Door water vast te houden in sloten en op percelen, op het moment dat water beschikbaar is, kan zoveel mogelijk water infiltreren naar het grondwater. In het gebied zijn er drie specifieke locaties waar Vitens verwacht extra water te kunnen infiltreren. Dit zijn, naast de bevloeiing op de Varsselse Enk, landgoed 't Zand en het terrein van Vitens. Adviesbureau Haskoning is dit jaar een onderzoek gestart waarin ze kijken naar verschillende scenario’s.
2. Water vasthouden in de rabatten
In het bos van de drinkwaterwinning wordt al een aantal jaar water vastgehouden in de sloten van het rabattenbos. Hier wordt in de greppels tussen de rabatten (de ophogingen waar bomen op staan) water ingelaten. Op die manier wordt water geïnfiltreerd om het grondwater aan te vullen. Omdat het waterpeil lastig te sturen is, laat Vitens onderzoeken hoe dit veiliger en beter regelbaar kan - met aandacht voor zowel drinkwaterkwaliteit als vitaliteit van het bos.
3. Water vasthouden op landbouwpercelen
Op het landbouwperceel, direct ten oosten van de drinkwaterwinning, is een onderzoek gestart naar de snelheid van het grondwater. De resultaten van het onderzoek worden volgend jaar verwacht. Verder wordt gekeken of er in de winter van 2026/2027 op een landbouwperceel aan de Groenendaalseweg bevloeiing kan plaatsvinden.
Wat doet Vitens concreet op en rond 't Klooster?
't Klooster in de Gelderse drinkwateropgave
De vermindering van de onttrekking van ’t Klooster is opgenomen in de routekaart van de drinkwateropgaven van Gelderland. Dit betekent dat de provincie en Vitens binnen het proces van duurzame drinkwaterwinning in Gelderland op zoek gaan naar een vervangende bron om de vermindering van 't Klooster mogelijk te maken.
Nieuwe drinkwaterputten
In het wingebied zijn in 2024 en 2025 nieuwe drinkwaterputten geplaatst. De hoeveelheid grondwater, ongeveer 5 miljoen m³ per jaar, dat wordt opgepompt voor het maken van drinkwater is niet veranderd door het plaatsen van de nieuwe putten.
Drinkwatertransportleiding
Vitens legt een nieuwe transportleiding aan tussen Lochem, Hengelo en Eibergen. Een deel van de transportleiding gaat door landbouwpercelen. Op dit moment worden er gesprekken gevoerd met grondeigenaren. Hierna wordt de ligging van de leiding en de verdere planning pas ingevuld.
Droogteschaderegeling
De huidige droogteschaderegeling van de drinkwaterwinning ’t Klooster wordt herzien door de onafhankelijke AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG) in opdracht van de provincie Gelderland. Hierbij wordt gebruikgemaakt van een vernieuwd grondwatermodel en de Waterwijzer Landbouw (WWL).
Voor meer informatie over de droogteschaderegeling kunt u contact opnemen met de Adviescommissie via telefoonnummer
085-4862222.
Contact
Heeft u vragen over project 't Klooster? Neem dan contact op met Saskia van Miltenburg, omgevingsmanager, via saskia.vanmiltenburg@vitens.nl of met provincie Gelderland via hetklooster@gelderland.nl.
