Agrarische buren
Welkom buur
Boert u in een grondwaterbeschermingsgebied? Dan bent u een belangrijke partner voor schoon drinkwater. Op deze pagina vindt u praktische informatie over regels, subsidies en projecten die helpen om duurzaam te werken én uw bedrijf gezond te houden.
Mist u informatie op deze pagina? Laat het ons vooral weten via buren@vitens.nl
Samenwerken aan een gezonde bodem en schoon drinkwater
Een gezonde bodem is de basis voor landbouw, natuur én schoon drinkwater. Maar droogte, piekbuien en uitspoeling zetten bodem en grondwater onder druk. Daarom wil Vitens samen met boeren en andere gebiedspartners werken aan duurzaam bodem- en waterbeheer. Dat betekent de bodem en het water zo gebruiken, beheren en beschermen dat er nu én in de toekomst voldoende, schoon drinkwater is. Zonder bronnen uit te putten of de omgeving te schaden. Niet met één blauwdruk, maar door maatwerk per regio: wat werkt op die grond, met dat systeem? Met kennis, innovatie en waar mogelijk financiële stimulansen maken we de bodem sterker en zorgen we voor voldoende en schoon grondwater voor landbouw, natuur en drinkwater – vandaag én morgen!
Waarom samenwerken?
De boer kent de bodem het best. Landbouw beïnvloedt direct de waterkwaliteit en -beschikbaarheid. Agrariërs zijn daarom cruciale partners in duurzaam bodem- en waterbeheer. Vitens werkt samen met boeren aan oplossingen die zowel de bodemkwaliteit als het watergebruik verbeteren. We verbinden praktijkkennis op het erf met data en tools. Dit helpt niet alleen de drinkwatervoorziening, maar ook de boer: een gezonde bodem, betere waterinfiltratie en minder vervuiling.Droogteschade
Boeren die schade ondervinden door drinkwaterwinning hebben recht op een schadevergoeding. Dit loopt via een vaste procedure van provincies en de AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG).
Er wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de kwetsbaarheid voor droogte in de (nabije) toekomst te verminderen rond drinkwaterwinningen. Een belangrijke reden voor het onderzoek is de droogte en de effecten daarvan voor de landbouw op de hoge zandgronden. Juist binnen intrekgebieden vormen de gewasbenutting, uitspoeling van nutriënten naar het grondwater en de waterbeschikbaarheid een gecombineerd vraagstuk. In de zomers van 2018, 2019 en 2020 is met name in de hoge zandgebieden sprake geweest van extreme droogte met zulke lage waterbeschikbaarheid dat gewasgroei tot stilstand kwam met verdroogde gewassen (opbrengstderving) en verhoogde stikstof bodemoverschotten tot gevolg.
Meer weten?
https://www.vitens.nl/Over-Vitens/Droogteschade
Goede voorbeelden
Spotspray
Vitens en boeren in Overijssel en de Achterhoek hebben samen gekeken naar een manier waarop er beide voordeel te behalen is. Een van de uitkomsten is de samenwerking met loonwerkers om het gebruik van Spotspray-machines te stimuleren. Een spotspray-machine heeft camera’s, die het onkruid detecteren. De machine spuit vervolgens alleen dáár waar daadwerkelijk onkruid staat. Op deze manier wordt per perceel tot wel 90% minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. Een enorme reductie!
Vitens heeft in Overijssel en Gelderland afspraken gemaakt met loonwerkers, die een spotspray apparaat hebben. Boeren in grondwaterbeschermingsgebied kunnen afspraken maken met deze loonwerkers over de inzet van het apparaat. In 2025 en 2026 geeft Vitens een financiële bijdrage van € 25,-/hectare in grondwaterbeschermingsgebieden die gevoelig zijn voor uitspoeling. Dat is de helft van de meerkosten. Zo wil Vitens de inzet van de techniek stimuleren en het voordeel, dat het gebruik ervan voor beide partijen kan opleveren, vergroten. Het gebruik van de spotspray techniek telt mee in de puntentelling voor de subsidieregeling Gemeenschappelijk Landbouw Beled (GLB). Dubbel voordeel dus!
Afspraak maken met een van de loonwerkers? Kijk hier voor het overzicht van de deelnemende loonbedrijven.
Duurzaam grondgebruik stimuleren
Vitens zoekt actief het gesprek met relevante stakeholders (zoals LVVN, IenW, FrieslandCampina, Rabobank, Bionext, ReGENL en InvestNL) om duurzaam bodemgebruik te stimuleren. Met een open bodemindex (OBI) ontstaat er een beter beeld van de ontwikkeling van de bodem en de bodemkwaliteit in Nederland. Uiteindelijk is verduurzaming van de bodem het doel, waarbij zowel de agrarisch ondernemers als de drinkwatervoorziening voordeel bij hebben.
Humus in de grond
In Overijssel is de grond van nature droog en zanderig. Er zijn manieren om anders/beter met de grond om te gaan, bijvoorbeeld met humuszuren. Lees hier een interview met boer Gerrit, die met behulp van humus het water beter vasthoudt.
Veelgestelde vragen en antwoorden
-
Wat is een grondwaterbeschermingsgebied en waarom is het belangrijk?
Rondom het waterwingebied ligt het grondwaterbeschermingsgebied. Dit gebied wordt ingesteld om het grondwater dat we oppompen, te beschermen tegen verontreiniging in de bodem. Hoe schoner de bodem, hoe schoner het drinkwater. Daarom gelden hier voor iedereen strenge regels voor het gebruik van de grond. -
Hoe weet ik of mijn land in een grondwaterbeschermingsgebied ligt?
Check dit via de kaart van jouw provincie of het Omgevingsloket. Let op: grenzen kunnen wijzigen.
-
Welke regels gelden voor landbouw binnen grondwaterbeschermingsgebied?
-
Geen derogatie sinds 2023 (max. 170 kg N/ha dierlijke mest).
-
Beperkingen op gewasbeschermingsmiddelen (16% van middelen heeft extra restricties).
-
Vergunningplicht voor diep graven, boren en bodemenergiesystemen.
-
Provinciale verschillen: sommige activiteiten zoals glastuinbouw, bollenteelt of champignonkwekerijen zijn verboden.
-
-
Mag ik mest uitrijden?
Ja, binnen de landelijke norm van 170 kg N/ha. Vanaf 2026 geldt dit voor heel Nederland. Sommige provincies verbieden meststoffen met dierlijke reststoffen of digestaat uit afvalstromen.
-
Welke gewasbeschermingsmiddelen mag ik gebruiken?
Raadpleeg het Ctgb voor een actueel overzicht van de gewasbeschermingsmiddelen. Let op! Gelderland heeft een verbod op niet-biologische bollenteelt.
-
Heb ik een vergunning nodig voor bepaalde werkzaamheden?
Ja, voor graven of boren dieper dan 2-3 meter, aanleg van bodemenergiesystemen, aanleg van een waterput en opslag van gevaarlijke stoffen is soms een vergunning nodig. Regel dit via het Omgevingsloket van uw gemeente.
-
Wat mag absoluut niet?
Warmte-koudeopslag, glastuinbouw (in meeste provincies), opslag van grote hoeveelheden mest of chemicaliën, lozen van schadelijke stoffen, niet-biologische bollenteelt.
-
Zijn er subsidies of compensaties?
Ja. De RVO heeft verschillende regelingen voor boeren.
- Subsidie behoud grasland (tot € 50.000 per 3 jaar sinds 2025).
- GLB-kennisvouchers (SABE)
- Provinciale regelingen via het Omgevingsloket
-
Hoe kan ik me aansluiten bij projecten of collectieven?
- BoerenNatuur – vind jouw lokale collectief: boerennatuur.nl/collectieven
- LTO Noord – projecten rond waterkwaliteit: ltonoord.nl/projecten
-
Waar vind ik informatie over duurzame landbouw?
- Groen Kennisnet: groenkennisnet.nl
- ReGeNL Wiki Tools: regenl.nl
- BoerenKPI: boerenkpi.nl
Contact
Heeft u vragen? Neem dan contact met ons op via buren@vitens.nl.
