Boeren verbeteren zandgrond met klei van Vitens
8 boeren brengen dit najaar klei die beschikbaar is gesteld door drinkwaterbedrijf Vitens aan op hun landbouwgronden rond drinkwaterwinning ’t Klooster en bij Eibergen. Bij de bouw van de zuiveringsinstallatie Fikkersdries III in Driel kwam ongeveer 20.000 kubieke meter schone klei beschikbaar. Dankzij deze samenwerking tussen de boeren, Vitens en provincie Gelderland werken we aan sterkere landbouwgronden en een betere bescherming van het grondwater.
Quote Vitens Saskia van Miltenburg, omgevingsmanager Vitens: "Dit is een mooi voorbeeld van hoe we in onze samenwerking zoeken naar win-winsituaties. De klei die vrijkomt bij de nieuwbouw van Fikkersdries III in Driel, uitgevoerd door aannemerscombinatie Zuiver krijgt een nieuwe bestemming in de Achterhoek. Daarmee dragen we bij aan betere landbouwgrond én aan bescherming van het grondwater waar we drinkwater van maken."
Boeren in de Achterhoek hebben behoefte aan verbetering van hun landbouwgrond. Het gebied rond de drinkwaterwinning ’t Klooster en bij Haarlo en Olden Eibergen is gevoelig voor droogte. Deze zandgronden zijn kwetsbaar voor uitspoeling van stoffen richting het grondwater. Voor Vitens is het belangrijk dat stoffen als nitraat en gewasbeschermingsmiddelen niet uitspoelen naar het grondwater. Door klei toe te voegen, ontstaat een vruchtbaardere bodem die deze stoffen en regenwater beter vasthoudt. Dat is gunstig voor de boer, voor de drinkwaterwinning en voor het klimaat. Onderzoek laat zien dat klei op zandgronden ook kan bijdragen aan extra opslag van organische stof en daarmee CO₂ in de bodem.
Quote gedeputeerde Ans Mol – van de Camp: "Met deze toepassing komt alles samen waar we als provincie voor staan: een gezonde bodem, een betrouwbare drinkwatervoorziening en een bijdrage aan de klimaatdoelen."
Vraag en aanbod klei
Deze kleiverspreiding is een mooie mijlpaal in de afronding van het Europese project LIFE CO2SAND. Met het project LIFE CO2SAND brengt provincie Gelderland samen met Rijkswaterstaat vraag en aanbod van klei bij elkaar voor het verbeteren van landbouwbodems op droge zandgronden. Dit keer heeft de provincie de samenwerking met Vitens opgezocht. Juist in het grondwaterbeschermingsgebied rond ’t Klooster werd de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan met het toepassen van klei. Sinds 2019 is hier op circa 240 hectare landbouwgrond klei aangebracht.
Quote boer Luesink: "Over 100 jaar ligt deze klei hier nog. Organische stof en compost vergaat en is na 3 jaar weg. Met de klei verbeteren we de bodem voor generaties na ons. Een investering voor de toekomst."
Klei helpt de doelen van de gebiedsaanpak rond de drinkwaterwinningen
De resultaten laten zien dat de bodemvruchtbaarheid verbetert, de uitspoeling van meststoffen afneemt en de bodem beter bestand wordt tegen droge omstandigheden. Boeren kunnen daardoor later starten met beregenen en hoeven in langdurige droge perioden minder te beregenen. Dat betekent ook dat er minder grondwater nodig is voor beregening.
Juist daarom wordt klei toegepast in de grondwaterbeschermingsgebieden ’t Klooster en Haarlo-Olden Eibergen. In deze gebieden werken verschillende partijen samen aan een betere waterbalans en grondwaterkwaliteit. Voor Vitens is het belangrijk dat de drinkwaterwinning goed kan samengaan met andere functies in het gebied. Door het toepassen van klei verbetert de waterbalans op deze percelen. De percelen worden minder gevoelig voor droge omstandigheden en er spoelen minder stoffen uit naar het grondwater. Daarmee draagt deze toepassing bij aan de doelen van de gebiedsaanpak.
De betrokken partijen blijven de resultaten nog 5 jaar volgen. Zo ontstaat meer inzicht in de langetermijneffecten op bodemkwaliteit, waterbeheer, landbouwopbrengsten en koolstofopslag in de bodem. Het project is een voorbeeld van hoe de partijen gebiedsgericht met boeren willen samenwerken voor kennisontwikkeling en directe praktische verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit. De komende jaren moeten de gebiedsprocessen tot een uitgebreid pakket van watermaatregelen leiden, waarmee werken aan toekomstbestendige drinkwaterwinning en landbouw.
Meer informatie over de gebiedsaanpak rond de winning: ’t Klooster | Gemeente Bronckhorst en informatie over het project: LIFE CO2SAND, https://www.vitens.nl/over-water/projecten/gelderland/t-klooster.
