Waarom water besparen zo lastig is (en hoe het toch gaat lukken)

‘De hele dag door vragen we veel van onze hersenen’, begint Loes haar uitleg. ‘Om na te denken, om prikkels te verwerken, om keuzes te maken. Dat kost een hoop energie. Om energie te besparen schakelt ons brein regelmatig over op de automatische piloot.’

‘Die automatische piloot kiest altijd voor dat wat gemakkelijk en comfortabel voelt. Zo besparen we zoveel mogelijk energie. Gewoontes zijn daar een mooi voorbeeld van: zonder erover na te hoeven denken, voeren we ze uit. Afwijken van onze gewoontes, kost energie. Dikke kans dus, dat we na een lange werkdag vergeten dat we de kraan eerder wilden uitzetten. Of denken: nu even niet, hoor, ik heb zo hard gewerkt vandaag.’

3 trucjes waarmee het wél lukt

Het aanleren van nieuwe gewoontes is dus dé manier om ons gedrag duurzaam te veranderen. ‘Die nieuwe gewoontes voer je dan na een tijdje ook op de automatische piloot uit, waardoor ze je amper nog moeite kosten’, gaat Loes verder.

Maar hoe leren we nieuwe gewoontes aan? Daarvoor heeft Loes drie handige trucjes. ‘De eerste én belangrijkste is: maak een ‘als-dan-plan. Bijvoorbeeld: als ik mijn haren inzeep onder de douche, dan zet ik de kraan uit. Probeer dat ook echt even voor je te zien. Zo programmeer je jouw goede voornemen als het ware in je hersenen. Als je daarna onder de douche stapt en je zeept je haar in, is de kans groot dat je denkt: o ja, ik zet de douche nu even op stop. Doe je dat daarna nog een paar keer? Dan wordt het al snel een nieuwe gewoonte.’

Van moeten naar een appeltaart bakken

De tweede truc die Loes in petto heeft, is: vertel je huisgenoten over je voornemen om water te besparen. ‘Als mensen willen we graag betrouwbaar zijn. Dus als we ons voornemen hardop uitspreken, willen we ons er ook graag aan houden. Maak ook nu het plan om water te besparen zo concreet mogelijk. Dus niet: ik ga voortaan water besparen. Maar wel: als ik de vaatwasser aanzet, dan kies ik voor het eco-programma. Of: als ik de waterkoker vul, dan doe ik hem niet helemaal vol.’

‘Vervolgens is mijn laatste truc om van dit nieuwe voornemen een leuke challenge te maken. Dit doe je door er een doel of een beloning aan te verbinden. Bijvoorbeeld: als we dertig eco-wassen gedraaid hebben, dan bakken we een appeltaart. Zo wordt water besparen leuk en dat vergroot de kans dat we een nieuwe gewoonte volhouden. Brainstorm ook vooral met het hele gezin over leuke challenges. Misschien gaan jullie voortaan douchen zolang een favoriet nummer duurt? Of hangen jullie een zandloper in de douche? Door het met zijn allen af te spreken, ontstaat er ook sociale controle. Ook dat helpt om nieuwe gewoontes vol te houden.’

De kracht van klein beginnen

Een laatste tip die Loes nog wil meegeven: ‘Welke besparing je ook bedenkt, weet dat het niet perfect hoeft te zijn. Zo zet ik zelf de douche tijdens het inzepen van mijn haar en het scheren van mijn benen niet helemaal uit, maar wel een stuk zachter. Zo blijft het toch lekker warm, maar bespaar ik evengoed vele liters water. Begin dus vooral niet te groot; beter een kleine aanpassing die een nieuwe gewoonte wordt, dan een heleboel goede voornemens die al snel weer stranden.’