Ook Vitens maakt zich zorgen over toename PFAS in de bodem
Kraanwater van Vitens is veilig om te drinken en voldoet aan alle wettelijke kwaliteitseisen. Toch groeit de zorg over PFAS in de omgeving van onze drinkwaterbronnen. Metingen laten zien dat deze stoffen steeds verder doordringen in het grondwater. Voor Greenpeace reden genoeg om deze problematiek via een campagne onder de aandacht te brengen. De Nederlandse drinkwaterbedrijven – inclusief Vitens – delen deze zorgen over PFAS volledig.
De ernst van de situatie blijkt uit een rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Deze dienst waarschuwde onlangs dat jaarlijks minstens 21.000 kilo trifluorazijnzuur (TFA), een type PFAS, in het milieu terechtkomt. Dit komt onder meer door het gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.
Rode vlekken
Greenpeace vraagt met een campagne en een ‘PFAS-in-drinkwater-kaartje’ aandacht voor de gevolgen van deze vervuiling. Dit kaartje is gebaseerd op de PFAS-richtlijn van het RIVM die uitgaat van 4,4 nanogram* per liter. Hierbij is het belangrijk om te benadrukken dat de wettelijke PFAS-norm 100 nanogram per liter is en dat de kwaliteit van het drinkwater in Nederland ruim binnen deze norm valt. Op het kaartje kleuren vooral gebieden in het westen van Nederland (donker)rood, maar ook de Vitens-regio bevat donkere vlekken. De oorzaken variëren van verontreiniging door bestrijdingsmiddelen en industrieën tot aanvoer van PFAS via rivieren.
Om deze situatie te verbeteren, pleiten Vitens en de andere Nederlandse drinkwaterbedrijven voor een aanpak bij de bron. Verontreiniging voorkómen is de enige manier om PFAS structureel en fundamenteel te reduceren. Voor drinkwater én voedsel. “Wat er niet in zit aan verontreiniging, hoeven we er ook niet uit te halen”, zegt Hanneke Vreugdenhil, beleidsadviseur bij Vitens.
Zorgwekkende meetresultaten
Vitens maakt voornamelijk drinkwater uit grondwater. Om de kwaliteit daarvan goed te bewaken, heeft Vitens een Early Warning-meetnet ingericht. Dit bestaat uit circa 600 ondiepe meetpunten rond 80 drinkwaterwinningen. De meetpunten liggen op enkele meters diepte en geven inzicht in stoffen die onderweg zijn naar de diepere grondwaterlagen waaruit drinkwater wordt gewonnen. De eerste resultaten zijn zorgwekkend.
PFAS en TFA
In vrijwel alle meetpunten is TFA aangetroffen. In totaal werden 230 verschillende stoffen gemeten, waaronder PFAS. PFAS komen via landbouw, industrie en rioolwaterzuivering in rivieren en oppervlaktewater terecht. “Uit de eerste resultaten blijkt dat de invloed van oppervlaktewater op grondwater groter is dan we dachten”, vertelt Hanneke. “Omdat deze stoffen nauwelijks afbreken, kunnen ze zich steeds verder verspreiden. De concentraties van PFAS en andere gevaarlijke stoffen in de bodem zijn zorgwekkend. Daar zijn we wel van geschrokken.”
Nadruk op voorkomen
Het drinkwater dat Vitens levert, voldoet aan de wettelijke normen. Daarvoor wordt het water zorgvuldig gecontroleerd en waar nodig gezuiverd. Maar PFAS zijn lastig te verwijderen. Naarmate meer verontreiniging de bronnen bereikt, wordt het ingewikkelder en kostbaarder om betrouwbaar drinkwater te blijven maken.
Vitens ondersteunt daarom de oproep van de drinkwatersector om PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen snel te verbieden. “Want schoon water begint bij een schone bron”, benadrukt Hanneke. “Omdat het lang kan duren voordat er Europese regels zijn, werkt Vitens samen met boeren in grondwaterbeschermingsgebieden aan de verbetering van waterkwaliteit. We vragen hen om geen PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen te gebruiken en kijken hoe we hen kunnen helpen om een stap te maken naar grondwatervriendelijke landbouw. Ook klanten van Vitens kunnen meehelpen door geen PFAS-houdende producten en middelen in huis te gebruiken.”
Lees ook het bericht van VEWIN (Vereniging van waterbedrijven in Nederland): Stop PFAS-vervuiling bij de bron.
* Een nanogram is een miljardste gram. We hebben het dus over extreem kleine hoeveelheden. Qua gewicht is 4,4 ng/l te vergelijken met één paracetamol opgelost in 113 miljoen liter water. Dit is 1 paracetamol in 45 olympische zwembaden.