Woudenberg

Drinkwaterwinning klaarmaken voor de toekomst

Vitens gaat in Woudenberg meer grondwater oppompen. Dit gebeurt binnen de regels van de bestaande winvergunningen. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in de regio nu en later voldoende schoon en betrouwbaar drinkwater heeft.   

Wat hebben we al gedaan?

In 2023 zette Vitens in Woudenberg belangrijke stappen om de drinkwaterwinning klaar te maken voor de toekomst. Er zijn toen drie nieuwe winputten aangelegd, die nodig zijn om in de toekomst de volledige vergunde hoeveelheid grondwater op te kunnen pompen. Daarnaast is het terrein natuurvriendelijk ingericht. Dit gebeurde samen met Staatsbosbeheer, Waterschap Vallei en Veluwe, de provincie Utrecht en de gemeente Woudenberg. Ook bewoners uit de buurt dachten hierbij actief mee.
De afgelopen tijd is gewerkt aan de voorbereiding van project Woudenberg. Het huidige project is een vervolg op de eerdere werkzaamheden.

Wat gaat er gebeuren?

Om de levering van drinkwater in en rond Woudenberg toekomstbestendig te maken, werkt Vitens aan drie plannen: 

  1. Onderzoek effecten grondwaterwinning
    We onderzoeken de effecten van het oppompen van de volledige vergunde hoeveelheid grondwater (2,2 naar 3,4 miljoen m³ per jaar). 
  2. Bouw nieuw productiebedrijf 
    We maken een plan voor een nieuw productiebedrijf met een moderne zuivering, passend bij de productie van de grotere hoeveelheid water.
  3. Onderzoek nieuwe transportleiding
    We onderzoeken of er een nieuwe leiding kan komen tussen Woudenberg en Veenendaal. 

Volledige capaciteit benutten

De vraag naar drinkwater stijgt. Er komen meer mensen, meer bedrijven en het klimaat verandert. Daardoor gebruiken we allemaal meer drinkwater, vooral tijdens warme en droge periodes. Ook in Woudenberg en omgeving stijgt het gebruik. 

​Vitens heeft in Woudenberg twee vergunningen om grondwater op te pompen: 

  • In het noorden: 1,4 miljoen m³ per jaar 
  • In het zuiden: 2,0 miljoen m³ per jaar (sinds 2011) 

Tot nu toe gebruikten we niet de volledige capaciteit van deze vergunningen. Door de stijgende drinkwatervraag willen we dit wel gaan doen. In voorbereiding hierop zijn in 2023 drie nieuwe winputten geplaatst op het terrein. 

Bouw nieuw productiebedrijf 

De huidige zuivering is ongeschikt om deze grotere hoeveelheid water te produceren. Daarnaast is de zuivering toe aan vernieuwing om ook in de toekomst te blijven voldoen aan kwaliteitseisen en milieunormen. Tot slot pompen de nieuwe winputten een ander type grondwater op dan de oudere putten. Daarom is het nodig de huidige zuivering te vervangen voor een volledig nieuw productiebedrijf.

Dit productiebedrijf bestaat onder andere uit: 

  • Een moderne zuiveringsinstallatie; 
  • Nieuwe leidingen op het terrein; 
  • Grotere opslagcapaciteit van schoon water (voorraadkelders); 
  • Nieuwe pompen voor transport van het water in het leidingnet. 

Het nieuwe gebouw komt op het terrein van Vitens en vervangt de oude gebouwen. Bij de bouw wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met inpassing in de omgeving.  

Onderzoek nieuwe transportleiding 

Vanaf ongeveer 2040 is extra water nodig in Woudenberg en Gelderse Vallei. De uitbreiding is dus vooral bedoeld voor deze regio. Op korte termijn is Veenendaal echter ook afhankelijk van extra water van elders. Daarom onderzoeken we nu of er een leiding aangelegd kan worden tussen Woudenberg en Veenendaal. In 2026 nemen we hierover een besluit. 

Onderzoeken naar effecten

Om goed in beeld te krijgen wat de plannen bij Woudenberg betekenen voor de omgeving, doen we verschillende onderzoeken. Deze onderzoeken laten zien welke effecten en risico’s er mogelijk zijn en aan welke voorwaarden we moeten voldoen. We onderzoeken verschillende thema’s, zoals: 

  • de bodem 
  • planten en dieren (ecologie) 
  • het grondwater (hydrologie) 
  • archeologie 
  • geluid 
  • mogelijke droogteschade 

Met deze informatie kunnen we bepalen wat de gevolgen zijn voor de omgeving en hoe we eventuele problemen kunnen voorkomen of beperken. 

Planning 

Naar verwachting is de tijdlijn in grote lijnen: 

  • 2026: onderzoeksfase 
  • 2026 - 2028: ontwerpfase  
  • 2028-2031: bouwfase 

Deze planning kan veranderen door onderzoeken, besluitvorming, vergunningen en de voortgang van het werk.

Wat merkt u ervan? 

Tijdens de voorbereidingen kunt u mogelijk iets merken van extra verkeer en werkzaamheden op en rond het terrein. Vitens geeft hierover duidelijke en tijdige informatie. We proberen overlast zoveel mogelijk te beperken.  

 

Zorg voor omgeving en natuur 

De natuur is voor ons heel belangrijk. We hebben eigen ecologen en natuurbeheerders in dienst, die het gebied goed kennen en het dagelijks beheren. We zien ons terrein als ons eerste en belangrijkste ‘waterfilter’. Daarom houden we ons aan alle regels uit de Omgevingswet en de Omgevingsverordening. Waar nodig doen we extra natuuronderzoek. 

Natuurvriendelijke inrichting terrein
In 2023 hebben we het terrein bij de aanleg van de nieuwe winputten natuurvriendelijk ingericht. We hebben in samenwerking met het waterschap Vallei en Veluwe watergangen aangepast, oevers natuurlijker gemaakt, inheemse planten teruggebracht en extra ruimte gemaakt voor wateropslag op het terrein. Hiermee zijn de volgende doelen gerealiseerd:

  • Verbeteren van de biodiversiteit door het leefgebied groter en aantrekkelijker te maken en natuurzones te verbinden;
  • Meer water op het terrein vasthouden, zodat water kan infiltreren naar het winveld in plaats van dat het naar de omgeving stroomt;
  • Beleving voor recreanten verbeteren door creëren van een wandelpad met informatiebord.

Bij de herinrichting van het terrein is al rekening gehouden met een aanpassing van het productiebedrijf door het stuk aansluitend aan de huidige bebouwing niet natuur-inclusief in te richten.

Duurzaamheid

We proberen onze CO2-uitstoot te verminderen. We kiezen voor efficiënte zuiveringstechnieken en het nieuwe dak van het productiebedrijf krijgt zonnepanelen. 

Blijf op de hoogte

Vitens houdt u op de hoogte via: 

  • Nieuws op vitens.nl/woudenberg 
  • Informatiebijeenkomsten  

Vragen of opmerkingen? 

Neem contact op met de omgevingsmanager via woudenberg@vitens.nl.  

 

Veelgestelde vragen en antwoorden

  • Kan ik nog meepraten?

    Vitens betrekt omwonenden, bedrijven, agrariërs, natuurbeheerders en andere belanghebbenden actief bij het project. We zijn al in gesprek met de gemeente Woudenberg, de provincie Utrecht en het waterschap Vallei en Veluwe.  Eind januari 2026 praten we met de direct omwonenden over het project en het eerste ontwerp van het nieuwe productiegebouw.  Eind februari 2026 organiseren we een informatiebijeenkomst voor de bredere omgeving. Daar geven we uitleg over het waarom van het project, de planning, het (voorlopige) ontwerp en de onderzoeken naar de effecten op de omgeving. Tijdens deze bijeenkomst is er ruimte om vragen te stellen en ideeën te delen. 

    Op de projectwebsite plaatsen we regelmatig updates en passen we informatie aan. Vragen, opmerkingen en ideeën kunt u delen via woudenberg@vitens.nl. 

  • Wat zijn de gevolgen van de drinkwaterwinning voor de omgeving?

    We pompen grondwater op tussen 60 en 90 meter diep. We onderzoeken zorgvuldig wat dit betekent voor het grondwaterpeil in de omgeving. Dit is belangrijk omdat veranderingen invloed kunnen hebben op landbouw, natuur en omwonenden. 
     
    De gevolgen voor het grondwaterpeil hangen af van verschillende factoren, zoals de plek waar we water winnen en de eigenschappen van de bodem. Op dit moment onderzoeken we wat de uitbreiding van de waterwinning precies betekent voor de omgeving. Ook kijken we hoe we mogelijke nadelige effecten kunnen voorkomen of beperken. 

    Als uit het onderzoek blijkt dat er toch schade ontstaat door een lager grondwaterpeil, dan zorgt Vitens bijvoorbeeld voor een passende regeling voor droogteschade voor agrariërs.  

  • Kan het oppompen van meer grondwater schade veroorzaken aan huizen en gebouwen?

    Voor woningen en andere gebouwen laten de eerste onderzoeken zien dat er geen schade verwacht wordt. Toch doen we extra onderzoek om zeker te weten of er bodemdaling of zetting kan optreden, en of dit gevolgen kan hebben voor gebouwen of infrastructuur. Vitens volgt hiervoor een vaste procedure voor het omgaan met mogelijke gebouwschade door waterwinning. 

  • Hoe komt het ontwerp tot stand?

    Het ontwerp begint bij het grondwater dat we oppompen. Eerst onderzoeken we de kwaliteit van dit water. We kijken welke stoffen eruit gehaald moeten worden en welke stoffen we misschien moeten toevoegen. Op basis hiervan maken we een eerste technisch ontwerp. In dit ontwerp staan alle stappen die nodig zijn om van grondwater drinkwater te maken. Daarna vertalen we deze stappen naar een plan voor de zuiveringsinstallatie. Bij het maken van dit plan kiezen we tussen verschillende zuiveringstechnieken. We letten daarbij op zaken zoals: 

    • hoeveel energie de techniek gebruikt; 
    • hoeveel onderhoud nodig is;
    • wat de kosten zijn.

    We kijken ook naar de drinkwatervraag in het gebied. Bijvoorbeeld: Hoeveel water moet de zuivering kunnen leveren op een warme dag? En hoe voorkomen we dat de zuivering stilvalt? Dit bepaalt uiteindelijk het ontwerp van de zuivering, de opslagcapaciteit van het gezuiverde water en de pompen die nodig zijn om het water te vervoeren. 

    Grootte van het gebouw
    Tot slot wordt er een gebouw om de installatie heen ontworpen. Dit is het gebouw dat u straks van buiten ziet. De grootte van het nieuwe gebouw hangt af van de technische installaties die nodig zijn om het water te zuiveren. We richten het gebouw zo slim en efficiënt mogelijk in. Zo wordt het gebouw niet groter dan echt nodig is. 

    Ontwerpproces 
    Het ontwerp is nog niet klaar. Op dit moment werken we aan een eerste opzet van de zuivering. Daarna volgen nog veel stappen waarin we het ontwerp verder uitwerken. Pas daarna kan de bouw beginnen. 

  • Wat gebeurt er met de bestaande gebouwen en de watertoren?

    De watertoren op het terrein wordt niet meer gebruikt voor de opslag van water. In de toekomst kan de toren misschien een andere functie krijgen. 

    Voor het huidige productiegebouw onderzoeken we nog wat ermee gebeurt. Het kan zijn dat het gebouw wordt gesloopt, maar misschien kan het ook een nieuwe bestemming krijgen. Dat is nog niet besloten. 

  • Wat betekent de nieuwe zuivering voor het water dat ik nu drink?

    Vitens maakt kraanwater van grondwater. Het water wordt diep in de grond opgepompt uit zogenaamd ‘watervoerende pakketten’. Dit is een diepe zand- of grindlaag in de bodem, ingeklemd tussen ondoordringbare kleilagen, waar grondwater in opgeslagen is en vrij kan stromen, als een soort ondergrondse ‘wateropslag’. Het Vitens terrein in Woudenberg ligt precies op de grens van twee watervoerende pakketten:  

    • Water afkomstig uit de Veluwe: dit water wordt opgepompt uit de huidige winputten (aan de noordoostkant van het terrein). 
    • Water afkomstig van de Utrechtse Heuvelrug: dit water komt uit de nieuwe winputten (aan de zuidwestkant).  

    Het grondwater uit beide pakketten is zeer geschikt als bron voor drinkwater. Maar de samenstelling van de mineralen in dit grondwater is wel verschillend, wat een wijziging in het zuiveringsproces vraagt. 
     
    Om de zuivering geschikt te maken voor beide typen grondwater (nu en in de toekomst), zal het grondwater gemengd worden en dan gezuiverd. Water afkomstig uit Utrechtse Heuvelrug bevat meer ammonium, ijzer en methaan. Methaan-rijk water geeft problemen met zandfilters, omdat dit voeding is voor bacteriën. Daarom moet het proces aangepast worden. 
     
    Het water nu en in de toekomst voldoet altijd aan de strenge normen die zijn vastgelegd in de Drinkwaterwet, ongeacht het type grondwater. 

  • Verandert de smaak van het water?

    De smaak van drinkwater hangt af van de mineralen in de bodem, zoals natrium, kalium, calcium en magnesium. Ook het zuiveringsproces speelt een rol. Omdat beide veranderen, kan de smaak van het water veranderen. Een andere smaak betekent niet dat de kwaliteit minder goed is. Het drinkwater voldoet altijd aan de strenge regels van de Drinkwaterwet en is veilig om te drinken. 

  • Bouwen jullie natuurinclusief?

    Op Woudenberg hebben we bij het maken van de nieuwe putten ons hele terrein natuurinclusief ingericht. Bij het ontwerpen van het nieuwe productiegebouw maken we een afweging tussen natuurinclusieve maatregelen en de functionaliteit van het gebouw voor de waterwinning. Suggesties uit de omgeving zijn welkom, met als randvoorwaarde dat de functionaliteit van de waterwinning voor gaat. 

Geef uw mening